Choroba Hashimoto wpływa na funkcjonowanie tarczycy, a tym samym na metabolizm, poziom energii i gospodarkę hormonalną całego organizmu. Często zauważalne są problemy z redukcją tkanki tłuszczowej, stopniowy wzrost masy ciała oraz charakterystyczne odkładanie tłuszczu w okolicy brzucha. Nie oznacza to jednak, że każdy pacjent z Hashimoto musi zmagać się z nadwagą. U części osób pojawia się przyrost kilogramów związany z niedoczynnością tarczycy, zatrzymywaniem wody i spowolnieniem metabolizmu. Inni natomiast obserwują spadek masy ciała, szczególnie na początku choroby. 

Tycie przy Hashimoto - Problem wielu kobiet i mężczyzn

Hashimoto jest przewlekłą chorobą autoimmunologiczną, w której układ odpornościowy stopniowo niszczy komórki tarczycy. Proces ten może rozwijać się przez wiele lat bez wyraźnych objawów. Z czasem dochodzi jednak do zaburzeń produkcji hormonów tarczycy, a organizm zaczyna funkcjonować coraz wolniej.

Wiele osób zauważa wtedy nie tylko większe zmęczenie i senność, ale również problemy z utrzymaniem prawidłowej masy ciała. Dotychczasowa dieta przestaje działać, a kilogramy pojawiają się nawet mimo braku dużych zmian w sposobie żywienia.

Tkanka tłuszczowa może odkładać się przede wszystkim w okolicy talii. Wynika to nie tylko ze spowolnionego metabolizmu, ale także z zaburzeń gospodarki insulinowej i zwiększonego poziomu kortyzolu. Organizm znajdujący się pod wpływem przewlekłego stanu zapalnego łatwiej magazynuje energię w postaci tkanki tłuszczowej.

Co więcej, problem nie dotyczy wyłącznie kobiet. Chociaż Hashimoto diagnozuje się u nich znacznie częściej, coraz więcej mężczyzn również doświadcza objawów takich jak przyrost masy ciała, obniżenie energii czy trudności z budowaniem masy mięśniowej.

Czy chora tarczyca zawsze oznacza wzrost masy ciała?

Nie każda osoba z Hashimoto będzie mieć nadwagę. To bardzo istotne, ponieważ wokół chorób tarczycy narosło wiele uproszczeń i mitów. Samo Hashimoto nie oznacza automatycznie otyłości.

Dużo zależy od etapu choroby. Hormony tarczycy przez długi czas pozostają w normie mimo obecności przeciwciał. W takiej sytuacji metabolizm może funkcjonować prawidłowo. Problemy z masą ciała pojawiają się częściej wtedy, gdy rozwija się niedoczynność tarczycy.

Ogromną rolę odgrywa również styl życia, ilość snu, poziom stresu oraz aktywność fizyczna. Osoba z Hashimoto, która regularnie się rusza, dba o dietę i ma dobrze dobrane leczenie, może utrzymywać prawidłową masę ciała przez wiele lat.

Niektóre osoby z chorobami tarczycy obserwują wręcz spadek masy ciała. Dzieje się tak między innymi wtedy, gdy początkowo występują epizody nadczynności tarczycy. Organizm produkuje wtedy zbyt dużą ilość hormonów, co przyspiesza metabolizm i prowadzi do chudnięcia.

Dlaczego przy Hashimoto się tyje?

Najważniejszym powodem wzrostu masy ciała przy Hashimoto jest zaburzenie pracy hormonów tarczycy. Hormony FT3 i FT4 wpływają praktycznie na każdą komórkę organizmu. Regulują tempo przemian metabolicznych, temperaturę ciała, pracę układu nerwowego i sposób wykorzystywania energii.

Kiedy hormonów zaczyna brakować, organizm przechodzi w tryb oszczędzania energii. Spada podstawowa przemiana materii, czyli ilość kalorii spalanych w ciągu dnia w stanie spoczynku. Oznacza to, że organizm potrzebuje mniej energii niż wcześniej. Jeśli sposób żywienia pozostaje taki sam, może dojść do stopniowego przyrostu masy ciała.

Jednocześnie odczuwa się przewlekłe zmęczenie. Nawet codzienne obowiązki wymagają większego wysiłku. Pojawia się mniejsza spontaniczna aktywność, mniej spacerów, mniej ruchu i mniejsza ochota na trening, co oznacza niższy wydatek energetyczny w ciągu dnia.

Kolejnym problemem jest zatrzymywanie wody. Osoby z niedoczynnością tarczycy zauważają opuchniętą twarz, obrzęki nóg i uczucie ciężkości. Część dodatkowych kilogramów wynika właśnie z retencji płynów, a nie wyłącznie z nadmiaru tkanki tłuszczowej.

Hashimoto może także zwiększać ryzyko insulinooporności. Wysoki poziom insuliny sprzyja magazynowaniu tłuszczu, szczególnie w okolicy brzucha. To właśnie dlatego obserwuje się charakterystyczne zwiększenie obwodu talii mimo stosowania diet redukcyjnych.

Nie bez znaczenia pozostaje również przewlekły stan zapalny. Organizm stale pozostaje w stanie mobilizacji immunologicznej, co może wpływać na apetyt, poziom energii i gospodarkę hormonalną.

Niedoczynność tarczycy - czy po lekach się tyje?

Wokół leczenia niedoczynności tarczycy pojawia się wiele błędnych przekonań. Część pacjentów obawia się rozpoczęcia terapii hormonalnej, ponieważ słyszała, że leki „powodują tycie”. W rzeczywistości jest odwrotnie.

Leczenie ma za zadanie wyrównać poziom hormonów tarczycy i przywrócić organizmowi prawidłowe funkcjonowanie. Dobrze dobrana dawka lewotyroksyny zwykle poprawia metabolizm, zwiększa poziom energii i pomaga ograniczyć objawy niedoczynności.

Jeśli ktoś mimo leczenia nadal przybiera na wadze, należy szukać innych przyczyn. Problemem może być:

  1. Nieprawidłowo dobrana dawka leku.
  2. Nieregularne przyjmowanie preparatu.
  3. Zbyt mała ilość snu.
  4. Wysoki poziom stresu.
  5. Insulinooporność.
  6. Zbyt restrykcyjna dieta prowadząca do spowolnienia metabolizmu.

Warto mieć na uwadze, że leczenie hormonalne nie jest „tabletką na odchudzanie”. Sam lek nie spowoduje automatycznej utraty kilogramów, jeśli dieta i styl życia pozostają nieprawidłowe.

Ile można przytyć z powodu Hashimoto?

Przyrost masy ciała przy Hashimoto jest bardzo indywidualny. U jednej osoby będzie to kilka kilogramów, u innej kilkanaście. Dużo zależy od tego, jak długo choroba pozostawała niezdiagnozowana i jak bardzo zaburzona była gospodarka hormonalna.

Jedni zauważają nagły wzrost masy ciała w ciągu kilku miesięcy. Inni tyją stopniowo przez lata. Charakterystyczne jest poczucie, że organizm reaguje inaczej niż wcześniej. Dawniej niewielka redukcja kalorii wystarczała do utraty wagi, a teraz efekty są minimalne. 

Należy również zaznaczyć, że wzrost masy ciała wynika częściowo z zatrzymywania wody i obrzęków. Po wdrożeniu leczenia część kilogramów może więc zniknąć stosunkowo szybko.

Dieta odchudzająca nie działa - Co robisz źle?

Popularne diety, głodówki czy restrykcyjne jadłospisy często kończą się frustracją. Masa ciała spada bardzo wolno albo nie zmienia się wcale.

Jednym z największych błędów jest zbyt niska kaloryczność diety. Organizm osoby z Hashimoto już funkcjonuje wolniej, dlatego dodatkowe drastyczne ograniczanie kalorii może jeszcze bardziej obniżać tempo metabolizmu. W efekcie pojawia się większe zmęczenie, problemy hormonalne i napady głodu.

Częstym problemem jest również eliminowanie wielu produktów „na wszelki wypadek”. Nie każda osoba z Hashimoto musi rezygnować z glutenu, nabiału czy warzyw kapustnych. Nadmierne restrykcje utrudniają utrzymanie diety i mogą prowadzić do niedoborów składników odżywczych.

Niektórzy skupiają się wyłącznie na liczbie kalorii, zapominając o jakości posiłków, która ma ogromne znaczenie dla sytości i stabilizacji poziomu glukozy we krwi.

Sama dieta nie zawsze rozwiąże problem, jeśli hormony tarczycy pozostają niewyrównane.

Co jeść przy Hashimoto, żeby schudnąć i działać pozytywnie na tarczycę?

Dieta przy Hashimoto powinna przede wszystkim wspierać organizm i zmniejszać stan zapalny. Nie chodzi o chwilową restrykcję, ale o sposób żywienia, który można utrzymać przez długi czas.

Najlepiej sprawdza się model oparty na małoprzetworzonych produktach i regularnych posiłkach. Organizm dobrze reaguje na dietę przeciwzapalną bogatą w warzywa, zdrowe tłuszcze i produkty o wysokiej wartości odżywczej.

Dobrym rozwiązaniem może być odpowiednio zbilansowana dieta w hashimoto dopasowana do stanu zdrowia i stylu życia.

Szczególnie istotne są składniki wspierające pracę tarczycy. Należą do nich selen, cynk, żelazo i kwasy omega 3. Ich niedobory pogarszają samopoczucie i mogą wpływać na funkcjonowanie hormonów.

W codziennej diecie warto uwzględniać:

  1. Ryby morskie będące źródłem kwasów omega 3.
  2. Jajka dostarczające białka i selenu.
  3. Orzechy brazylijskie zawierające dużą ilość selenu.
  4. Warzywa i owoce bogate w antyoksydanty.
  5. Produkty pełnoziarniste wspierające sytość i pracę jelit.

Nie trzeba natomiast panicznie unikać wszystkich produktów uznawanych za „zakazane”. Brokuły, kalafior czy jarmuż mogą być elementem zdrowej diety, szczególnie po obróbce termicznej.

Ważne jest także regularne jedzenie. Długie przerwy między posiłkami mogą nasilać zmęczenie i prowadzić do napadów głodu. Organizm lepiej funkcjonuje przy stabilnym dostarczaniu energii.

Aktywność fizyczna w walce z nadwagą przy Hashimoto

Ruch odgrywa ogromną rolę w poprawie metabolizmu i samopoczucia. Przewlekłe zmęczenie utrudnia regularną aktywność.

Aktywność fizyczna nie musi oznaczać intensywnych ćwiczeń wykonywanych codziennie. Organizm przy Hashimoto lepiej reaguje na umiarkowany, regularny ruch niż na bardzo wyczerpujące treningi.

Dobrym początkiem mogą być spacery, jazda na rowerze czy spokojny trening siłowy. Regularny ruch poprawia wrażliwość insulinową, wspiera pracę układu hormonalnego i pomaga utrzymać masę mięśniową.

Trening siłowy jest szczególnie korzystny, ponieważ zwiększa ilość tkanki mięśniowej. Mięśnie zużywają więcej energii niż tkanka tłuszczowa, dlatego pomagają zwiększać całkowity wydatek energetyczny organizmu.

Jednocześnie bardzo ważna pozostaje regeneracja. Zbyt intensywne treningi mogą zwiększać poziom kortyzolu i pogarszać samopoczucie.

Czy przy niedoczynności tarczycy się tyje?

Niedobór hormonów przy niedoczynności tarczycy wpływa na tempo metabolizmu, poziom energii i gospodarkę wodną organizmu. To właśnie dlatego obserwuje się wzrost masy ciała, nawet jeśli ich sposób żywienia nie zmienił się znacząco.

Nie oznacza to jednak, że przy niedoczynności tarczycy nie da się schudnąć. Kluczowe znaczenie ma odpowiednie leczenie, regularna kontrola badań oraz indywidualnie dobrana dieta. Po wyrównaniu hormonów chorzy odzyskują energię i stopniowo wracają do prawidłowej masy ciała.

Najważniejsze jest spojrzenie na organizm całościowo. Dobrze prowadzona terapia, zdrowa dieta i regularny ruch mogą znacząco poprawić funkcjonowanie organizmu oraz ułatwić kontrolowanie masy ciała mimo chorób tarczycy.

Bibliografia:

  1. Ihnatowicz P, Drywień M, Wątor P, Wojsiat J. The importance of nutritional factors and dietary management of Hashimoto’s thyroiditis. Ann Agric Environ Med. 2020;27(2):184–193.
  2. Sanyal D, Raychaudhuri M. Hypothyroidism and obesity: An intriguing link. Indian J Endocrinol Metab. 2016;20(4):554. doi:10.4103/2230-8210.183454.
  3. Mikulska AA, Karaźniewicz-Łada M, Filipowicz D, Ruchała M, Główka FK. Metabolic characteristics of Hashimoto’s thyroiditis patients and the role of microelements and diet in the disease management—an overview. Int J Mol Sci. 2022;23(12):6580. doi:10.3390/ijms23126580.
  4. Klubo-Gwiezdzińska J, Wartofsky L. Hashimoto thyroiditis: an evidence-based guide to etiology, diagnosis and treatment. Pol Arch Intern Med. 2022;132(3):16222. doi:10.20452/pamw.16222.
  5. Liu G, et al. Thyroid hormones and changes in body weight and metabolic parameters in response to weight-loss diets: The POUNDS LOST trial. Int J Obes (Lond). 2017;41(6):878–886.
  6. Bray GA, Fisher DA, Chopra IJ. Relation of thyroid hormones to body weight. Lancet. 1976;307(7971):1206–1208.
  7. Janczy A, Małgorzewicz S. Skuteczność diety redukcyjnej u pacjentek z chorobą Hashimoto. Forum Zaburz Metabol. 2015;6(3):112–117.
  8. Ratajczak A, Moszak M, Grzymisławski M. Zalecenia żywieniowe w niedoczynności tarczycy i chorobie Hashimoto. Piel Zdr Publ. 2017;7(4):305–311.
  9. Pietrych A, Filip R. Wpływ diety redukcyjnej na masę ciała u osób z nadwagą i otyłością. Probl Hig Epidemiol. 2011;92:577–578.