Kawa w ciąży - czy można pić kawę?

Kawa to napój, który budzi wiele kontrowersji wśród kobiet w ciąży. Z jednej strony, zapach świeżo zaparzonej kawy potrafi być kuszący, z drugiej, obawy dotyczące bezpieczeństwa dla rozwijającego się dziecka mogą skłaniać do rezygnacji z ulubionego napoju. Czy kawa w ciąży jest dozwolona? W tym artykule przyjrzymy się zaleceniom ekspertów a także alternatywom dla kawy.

Wpływ kofeiny na organizm

Kofeina to substancja psychoaktywna, która działa głównie poprzez stymulację ośrodkowego układu nerwowego. U osób dorosłych jej umiarkowane ilości mogą poprawiać koncentrację, zmniejszać uczucie zmęczenia i podnosić ciśnienie krwi.

W ciąży mechanizm ten pozostaje podobny, jednak reakcja organizmu ciężarnej jest wyraźnie silniejsza, a skutki długotrwałe szczególnie dla płodu.

Warto pamiętać, że kofeina:

• przyspiesza akcję serca i może nasilać kołatanie,
• działa moczopędnie, co sprzyja odwodnieniu,
• może pogarszać jakość snu, który w ciąży i tak bywa zaburzony.

Dodatkowym problemem jest fakt, że kofeina łatwo przenika przez łożysko, a organizm dziecka nie jest w stanie jej rozłożyć. To powoduje, że nawet niewielkie dawki spożywane regularnie mogą kumulować się w płynie owodniowym. Z tego względu pytanie „czy kawa szkodzi w ciąży” należy rozpatrywać nie tylko przez pryzmat samopoczucia matki, ale również długofalowego wpływu na rozwój płodu.

Czy można pić kawę w ciąży i od czego to zależy?

Odpowiedź brzmi: tak, ale z umiarem. To, czy kawa szkodzi w ciąży, zależy przede wszystkim od całkowitej ilości kofeiny dostarczanej z diety, a nie tylko z jednej filiżanki kawy. Kofeina występuje również w herbacie, coli, czekoladzie czy niektórych lekach przeciwbólowych.

Spożycie kofeiny poniżej 200 mg dziennie nie wpływa negatywnie na płodność ani ciśnienie krwi, co potwierdzają obserwacje kliniczne. Problem pojawia się przy regularnym przekraczaniu 300 mg kofeiny, ponieważ:

• zwiększa się ryzyko poronienia,
  
• rośnie ryzyko przedwczesnego porodu,
  
• może dojść do zaburzeń wzrostu płodu.

Dlatego pytanie „czy mogę pić kawę na początku ciąży” zawsze powinno być uzupełnione pytaniem o ilość i rodzaj kawy.

Kawa w pierwszych tygodniach i w pierwszym trymestrze ciąży

Pierwszy trymestr to czas intensywnego rozwoju narządów dziecka. Z dietetycznego punktu widzenia to właśnie wtedy organizm kobiety najwolniej metabolizuje kofeinę.

Metabolizm kofeiny w I trymestrze spada o około 1/3, a w II trymestrze nawet o 1/2. Dla porównania:

• czas metabolizmu kofeiny u dorosłego wynosi około 4 godziny,
  
• czas metabolizmu kofeiny u płodu to średnio 150 godzin.

Płód nie posiada enzymów do metabolizowania kofeiny, dlatego każda nadwyżka utrzymuje się w jego organizmie bardzo długo. To jeden z kluczowych argumentów za ograniczeniem kawy właśnie na początku ciąży.

Jak kofeina działa w organizmie ciężarnej i płodu?

Kofeina swobodnie przenika przez łożysko do płynu owodniowego. Dodatkowo kofeina i estradiol są metabolizowane przez ten sam enzym wątrobowy. Oznacza to, że dochodzi do konkurencji o enzymy, co może zmieniać profil hormonalny ciężarnej kobiety.

Wydłużony metabolizm kofeiny może:

• zakłócać przepływ krwi w łożysku,
  
• utrudniać transport tlenu i substancji odżywczych,
  
• sprzyjać niskiej masie urodzeniowej dziecka.

Jednocześnie warto zaznaczyć, że badania University of Queensland nie wykazały związku między piciem kawy a zaburzeniami rozwoju neurologicznego dziecka, o ile spożycie kofeiny mieściło się w zalecanych normach.

Bezpieczna dawka kofeiny w ciąży - ile to jest w praktyce?

Bezpieczna dawka kofeiny w ciąży to 200–300 mg dziennie, przy czym wielu specjalistów rekomenduje trzymanie się dolnej granicy. Problem polega na tym, że zawartość kofeiny w napojach bardzo się różni.

• 150 ml kawy parzonej zawiera od 70 do 180 mg kofeiny,
• espresso 30–50 ml to około 40–62 mg kofeiny,
• porcja latte lub cappuccino może dostarczyć do 126 mg kofeiny.

Po takiej liście warto pamiętać, że do bilansu dobowego należy doliczyć także herbatę, colę czy czekoladę. Dopiero suma wszystkich źródeł pokazuje, czy nie przekraczamy bezpiecznego limitu.

Czy w ciąży można pić kawę zbożową?

Z kawy nie musisz zatem rezygnować całkowicie, pamiętaj natomiast o nieprzekraczaniu zalecanej ilości. Jeśli jesteś przyzwyczajona do kilku porcji tego napoju w ciągu dnia, to poszukaj odpowiadających Ci zamienników.

Kawa zbożowa, niezawierająca kofeiny, może stanowić atrakcyjny wybór dla przyszłych mam. Jest to napój bezkofeinowy, wykonany z prażonych zbóż, często dostępny w różnych smakach. Jest ona zatem bezpieczną alternatywą dla miłośniczek kawy.

Kawa bezkofeinowa w ciąży

Kawa bezkofeinowa to również świetny wybór dla tych, którzy pragną cieszyć się smakiem kawy bez obaw o kofeinę. W procesie wytwarzania tej kawy, kofeina zostaje z niej usunięta, co sprawia, że jest to również bardzo dobra alternatywa dla kobiet w ciąży. 

Zdrowe nawyki żywieniowe w ciąży są bardzo ważne dla dobrostanu matki i dziecka, a zgodnie z obecnym stanem wiedzy spożycie kawy najlepiej ograniczyć lub wybierać alternatywy, które zapewnią nie tylko przyjemność smaku, ale także bezpieczeństwo dla rozwijającego się dziecka. 

Sprawdź jak powinna wyglądać dieta w ciąży.

Źródła:
http://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34224282/
http://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36017225/